Aylıktan Kesme Cezası Nedir? Şartları ve Sonuçları (7068 Sayılı Kanun)
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline uygulanan disiplin cezaları arasında aylıktan kesme, uyarma ve kınamadan sonra gelen ve personelin brüt aylığından doğrudan kesinti yapılmasını öngören üçüncü ceza türüdür. 7068 sayılı Kanun'un 7'nci ve 8'inci maddelerinde düzenlenen bu ceza, süresi üç günden on beş güne kadar değişen kademeli bir yapıya sahiptir; bu yazıda tanımı, gerektiren fiilleri, yetkili merciler, zamanaşımı ve itiraz yolları ele alınmaktadır.
İçindekiler
1. Aylıktan Kesme Cezası Nedir?
Aylıktan kesme cezası, Kanun'un 7'nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanmıştır: disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre, zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından on beş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Kesinti, aylığı tahakkuk ettiren birimce bordro üzerinden uygulanır; hesaplama tam Türk Lirası üzerinden yapılır, kuruşlar dikkate alınmaz.
2. 7068 Sayılı Kanun'un Amacı ve Kapsamı
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun, 31/1/2018 tarihinde kabul edilmiş olup Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin disiplinsizlik hâllerini ve disiplin cezalarını düzenlemektedir.
3. Disiplin Cezaları Sistemi İçindeki Yeri
Kanunun 7'nci maddesi altı disiplin cezası öngörür: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma. Aylıktan kesme, ağırlıkta kınamadan sonra, kademe ilerlemesini durduran cezalardan önce yer alır; üç, on veya on beş günlük kademeleri birbirine göre ayrı bir ağır ya da hafif ceza sayılmaz. Kurumda olumlu değerlendirilen personele bir derece hafif ceza uygulanabilir.
4. Aylıktan Kesme Cezasını Gerektiren Fiiller (Madde 8/3)
Kanunun 8'inci maddesinin üçüncü fıkrası, aylıktan kesme cezasını gerektiren fiilleri kesinti süresine göre üç grupta toplamıştır:
Üç güne kadar: eksik teçhizatla göreve çıkmak, amir uyarılarına kayıtsız kalmak, izinsiz olarak yirmi dört saate kadar göreve gelmemek, nöbeti aksatmak, izinsiz il dışına çıkmak, kılık-kıyafet kurallarına uymamak.
Dört ila on gün: mesai arkadaşına onur kırıcı davranışta bulunmak, resmî belge kaybetmek, kusurla Devlet malına zarar vermek, izinsiz olarak bir-iki gün göreve gelmemek, devir-teslim işlemlerini tamamlamadan görev yerinden ayrılmak.
On bir ila on beş gün: izinsiz olarak iki-üç gün göreve gelmemek, izin sonrası makul sürede göreve dönmemek, amirlere iletilmesi gereken bilgi veya emirleri zamanında iletmemek, kişilere onur kırıcı davranışta bulunmak, soruşturma veya denetim raporlarını süresinde vermemek.
5. Cezayı Kim Verir, Ne Zaman Uygulanır?
Aylıktan kesme cezası disiplin amirlerince resen verilir. Ekli (3) sayılı çizelgeye göre emniyette ilçe emniyet amiri ve polis merkezi amiri gibi amirler üç güne, il emniyet müdürleri ve daire başkanları gibi üst düzey amirler on güne, Emniyet Genel Müdürü, valiler ve Bakan ise on beş güne kadar bu cezayı verebilir. Ekli (4) sayılı çizelgeye göre Jandarma ve Sahil Güvenlik'te yüzbaşı, binbaşı ve yarbay rütbesindeki amirler üç güne, kaymakam/albay ile tümgeneral/tuğgeneral rütbesindekiler on güne, vali/müsteşar ile korgeneral ve üzeri rütbedekiler on beş güne kadar bu cezayı verebilir. Kanun'un 33'üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre ceza, kesinleşme tarihini takip eden aybaşında uygulamaya konularak bir sonraki maaş döneminde bordroya yansıtılır.
6. Savunma Hakkı ve Soruşturma Usulü
Kanunun 31'inci maddesi uyarınca savunması alınmadan personele disiplin cezası verilemez; savunma süresi yedi günden az olamaz, süresinde savunma yapmayan personel bu hakkından vazgeçmiş sayılır. Disiplin amirleri, fiili öğrendiğinde bizzat veya görevlendireceği soruşturmacılar aracılığıyla soruşturma yürütür; sonunda ceza verilmesine yer olmadığına, karar verilmesine yer olmadığına veya cezaya karar verilebilir.
7. Disiplin Ceza Puanı ve Meslekten Çıkarmaya Etkisi
Kanunun 12'nci maddesine göre, son bir yılda yirmi puan veya iki farklı amirden on iki kez, ya da son beş yılda kırk puan veya iki farklı amirden yirmi beş kez ceza almak meslekten çıkarmayı gerektirir. Ekli (1) sayılı çizelgede emniyet personelinde aylıktan kesme üç puandır. Ekli (2) sayılı çizelgede Jandarma ve Sahil Güvenlik personelinde aylıktan kesme yine üç puan, kısa süreli durdurma karşılığı aylıktan kesme beş puan, uzun süreli durdurma karşılığı aylıktan kesme ise altı puandır.
8. Zamanaşımı Süreleri
Kanunun 29'uncu maddesine göre, fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmemesi hâlinde de aynı sonuç doğar.
9. İtiraz Yolu ve Yargı Denetimi
Aylıktan kesme cezasına, tebliğden itibaren on gün içinde bir üst disiplin amirine yazılı itiraz edilebilir; itiraz otuz gün içinde karara bağlanır ve itiraz üzerine önceki cezadan daha ağırı verilemez. Süresinde itiraz edilmeyen veya reddedilen cezalar kesinleşir; kesinleşen cezaya karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
10. Sicilden Silinmesi ve Sonuç
Kanunun 7'nci maddesinin beşinci fıkrasına göre, meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarma dışında ceza alan personel, cezanın uygulanmasından itibaren on yıl geçtikten sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir; bu süredeki davranışları talebi haklı kılıyorsa ceza dosyadan silinir.
Sonuç olarak aylıktan kesme, 7068 sayılı Kanun'un disiplin sisteminde süresi üç günden on beş güne kademeli olarak belirlenen, savunma hakkı ve itiraz yoluyla güvence altına alınmış, ancak tekrarında ceza puanı üzerinden meslekten çıkarmaya kadar uzanabilen bir yaptırımdır.
Av. Mustafa Kürşat AKYEL
Yorumlar