Görev Sırasında Amir veya Üstlerine Saygısız Davranmak | İptal Davası
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun 8.maddesinin 4.fıkrasının (a) bendinin 7 numaralı alt bendinde düzenlenen "Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak." disiplinsizliği Dört Ay Kısa Süreli Durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında yer almaktadır. Kısa süreli durdurma cezası Kanunun 7.maddesi uyarınca "Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin dört, altı veya on ay süre ile durdurulmasıdır." şeklinde uygulanan bir cezadır. Bu yazımızda söz konusu disiplinsizliği Danıştay Kararları ile birlikte ele alacağız.
7068 sayılı Kanunda düzenlenen disiplinsizlikler ile ilgili olarak genel rehber niteliğinde olan yazımıza "7068 sayılı Kanun Disiplin Ceza Rehberi" tıklayarak erişebilirsiniz.
İçindekiler
1.Görev Sırasında Amir veya Üstlerine Saygısız Davranmak Disiplinsizliğinin Hukuki Dayanağı ve Yaptırımı
7068 sayılı Kanunun 8/4-a-7 hükmü uyarınca "Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak." fiili, Dört Ay Kısa süreli Durdurma cezası gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Bu cezanın uygulanması Emniyet teşkilatı mensupları açısından bulundukları kademede ilerlemelerinin durdurulması şeklinde uygulanırken, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında, terfileri 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu hükümlerine tabi olan personelin;
a) Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4’ü,
b) Uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/3’ü ila 1/2’si,
kesilmesi şeklinde uygulanmaktadır.
Hükmün amacı, hiyerarşik yapı içinde yer alan personeller arasındaki hukuki ilişkinin azami şekilde görev sırasında korunmaya çalışılmasının ve amirler ile mahiyetindeki personeller arasındaki ilişkinin düzenlenmesi ve dolaylı olarak kamu düzeni ve asayişi sağlamakla görevli olan bu personellerin kamu düzenine ilişkin görevlerinde dikkat etmeleri gerektiğidir.
2.Disiplinsizliğin Unsurları
Görev sırasında
Kanun 3.maddesinde "Tanımlar" başlığı altında "Görev" tanımına da yer vermektedir. Buna göre, görev "Hizmetin gerektirdiği fiili yapmayı ve menettiği fiili yapmamayı," şeklinde tanımlanmıştır. Bu durumda şunu sormak gerekir hizmet nedir ? Kanun koyucu aynı maddede hizmetin de tanımına da yer vermektedir. Kanuna göre hizmet "Mevzuatla yapılması veya yapılmaması hükme bağlanmış olan hususlar ile amir tarafından emredilen veya yasaklanan işleri," şeklinde tanımlanmıştır. Buradan anlaşılması gereken durum ise personellerin görevli oldukları esnada bu disiplinsizliğin işlenebileceğidir. Bir diğer durum asıl olanını ast personelin görev sırasında tanımı içinde olması üst veya amirin görev sırasında olması gerekmemektedir.
Amir veya Üstlerine
Kanuna tabi personeller içinde bulundukları kurumlarda sıkı bir hiyerarşik yapı içinde bulunmaktadırlar. Kanun koyucu burada yalnızca amirleri değil ilgili disiplinsizlik fiilinin başka birimlerde görev yapan üstlere karşı da işlenebileceğini vurgulamaktadır. Jandarma teşkilatından bir örnek ile durumu pekiştirmek gerekirse ; Personel Şb. Md.lüğünde görev yapan Asb. Çvş. X'in ilk amiri doğal olarak Personel Şb. Md. olacaktır. Asb. Çvş. X, bu disiplinsizliği Hukuk Şb. Md.lüğünde şube müdürü olarak görev yapan Asb. Bçvş. Y'ye karşı da yapacağı saygısızlık ile de işleyebilir. Burada personel şube müdürü X'in amiri konumunda iken hukuk şube müdürü de X'in üstü konumunda olduğu şüphesiz bir gerçektir.
Saygısız Davranmak
Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan güncel sözlükte saygısız kelimesi "Gereken saygıyı göstermeyen, saygısı olmayan -hürmetsiz" şeklinde tanımlanmaktadır. Kanun koyucunun buradaki saygısız davranış ifadesinden ast konumunda olan personelin amir veya üstlerine görev sebebiyle gösterilen hürmetin korunmasını sağlayabilmek ve personeller arasında bulunan hiyerarşik ilişkinin maksimum seviyede korunmasını sağlamaktır.
3.Benzer Disiplinsizlikler
Kanun koyucu tarafından Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personellerinin hiyerarşik yapısının en özenli şekilde korumaya gayret edilmiştir. Bu husus kanunda yer alan disiplinsizlik fiilleri düzenlenirken hem ast-üst ilişkisini ele alan hem de çalışan arkadaşları arasındaki ilişkileri konu alan birden fazla hükmü barındırmasıyla açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Bu yazımızda konu ettiğimiz disiplinsizliğe benzer başka hangi disiplinsizlikler bulunmaktadır ?
Görev dışında amir veya üste saygısız davranmak ( 8/3,a-5 Aylıktan Kesme )
Görev sırasında veya dışında kendisi ile aynı rütbede çalışanlara veya mesai arkadaşlarına karşı saygısız davranmak. (8/2-e, Kınama )
Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla görevle ilgili olmayan veya saygısızca konuşmalar yapmak ya da anlaşılmaz sesler çıkarmak. ( 8/4-b-3, Kısa Süreli Durdurma )
4.Danıştay Kararları
Danıştay 2. Dairesinin 14/10/2024 tarihli ve 2024/1514E. - 2024/4782K. sayılı ilamında "... İdare Mahkemesinin, Danıştay Beşinci Dairesinin 10/04/2018 günlü, E:2016/19733, K:2018/13259 sayılı bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararıyla; olayda, amirin iddiasına göre, davacının telefon görüşmesinde, "kendisinin haklı olduğunu, kendisi hakkında istediği idari işlemi yapmaktan geri kalmaması" gerektiğini söylediği, davacının savunmasında ise, amirine "hiçbir belgede başpolis memuru-büro memuru ibaresini görmediğini, hukuki olarak da bunun doğru olmadığını bildiğini, bu durumu kabul etmediği için üstünü çizdiğini", bunun üzerine amirin hakkında derhal işlem başlatacağını söylemesi üzerine, "elinizden ne geliyorsa yapın, beni bu şekilde yıldıramazsınız" şeklinde beyanda bulunduğunu belirtmiş ise de, iki kişi arasında gerçekleşen telefon görüşmesine ilişkin verilen ifadelerin birbiriyle örtüşmediği, beyanlar arasında çelişki olduğu, amire saygısızlık fiilinin işlendiği yolunda telefon görüşmesine tanık olan başka şahısların bulunmadığı dikkate alındığında, konuşmanın diğer tarafı olan amir tarafından düzenlenen tek yanlı tutanağa istinaden başlatılan disiplin soruşturması üzerine verilen cezaya dayanak alınan fiilin somut ve objektif delillerle ispatlanmadığı sonucuna ulaşıldığı, bu durumda, davacının üzerine atılı fiilin işlendiği yolunda her türlü şüpheden uzak, kesin bir tespit yapılamadığı anlaşıldığından, öznel değerlendirmeler ile tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacının maaşından yapılan kesintinin dava tarihinden (09/07/2012) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir." gerekçesiyle verilen ilk derece mahkemesi kararı onanmıştır.
Danıştay 2. Dairesinin 30/04/2024 tarihli ve 2023/7057E.-2024/2494K. sayılı ilamında "... İdare Mahkemesince verilen temyize konu kararla; Danıştay Beşinci Dairesinin 23/01/2020 günlü, E:2016/17320, K:2020/238 sayılı "dava konusu işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrası yönünden onama, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi yönünden bozma kararı" üzerine, dava dosyası yeniden incelendikten sonra bozulan kısım yönünden bozma kararına uyularak, davacının vekil aracılığıyla temsil edilerek davayı takip ettiği ve dava konusu işlem Mahkeme kararıyla iptal edildiğinden, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 10.500,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir." gerekçesiyle verilen ilk derece mahkemesi kararı onanmıştır.
5.Savunma, Zamanaşımı ve İptal Davası
Savunma Hakkı
7068 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için verilecek süre 7 (yedi) günden az olamaz. Savunmada amir veya üste saygısızlık durumunun somut, her türlü şüpheden uzak ve kesin delillerle ortaya koyulması gerektiğinin tanık anlatımları ile birlikte diğer delillerle beraber değerlendirilmesi gerektiğinin üzerinde durulmalıdır.
Zamanaşımı
Kanun'un 29. maddesine göre fiilin disiplin amirince öğrenilmesinden itibaren 1 (bir) ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 (iki) yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
İptal Davası
Kısa süreli durdurma cezası yetkili disiplin kurulu tarafından verildiğinden bu cezaya karşı idari itiraz yolu bulunmamaktadır. Kararın kesinleşmesinden sonra Kanun'un 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca idari yargı yoluna başvurulur. İptal davası, kesinleşen cezanın tebliğinden itibaren 60 (altmış) gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır.
6.Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1.Kısa süreli durdurma cezam ne zaman kesinleşir ?
Disiplin kurulunun gerekçeli kararı valinin onayı ile kesinleşir
2.Bu disiplin cezasına karşı itiraz edebilir miyim ?
Hayır. İlgili disiplinsizlik disiplin kurulunun yetkisinde olduğu için karara karşı yalnızca iptal davası açılabilir. Dava açma süresi kararın tebliğ alınmasından itibaren 60 (altmış) gündür.
3.Kısa süreli durdurma cezasında maaşımdan kesinti yapılır mı ?
Emniyet teşkilatı mensupları için maaş kesintisi mümkün olmamakla beraber Jandarma ve Sahil Güvenlik personellerinin brüt ücretlerinden 1/4 ile 1/5 oranlarında kesinti yapılmak suretiyle uygulanmaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özgü değerlendirme için bir avukata danışılması ve profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
AV. MUSTAFA KÜRŞAT AKYEL
Yorumlar