Hizmet Dışında Resmi Sıfatının Gerektirdiği Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsacak Eylem ve Davranışlarda Bulunmak Disiplinsizliği Nedir?
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin (6) numaralı alt bendinde düzenlenen hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak disiplinsizliği, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline altı ay kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren fiillerden biridir. Bu yazıda fiilin unsurlarını, özel hayat sınırını, Danıştayın yaklaşımını, savunma hakkını ve yargı yolunu inceliyoruz.
İçindekiler
Hizmet Dışında Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsma Disiplinsizliğinin Hukuki Dayanağı ve Yaptırımı
7068 sayılı Kanun'un 8/4-(b)-6 hükmü uyarınca "Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiili, altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektirir. Kanun'un 7. maddesine göre kısa süreli durdurma cezası, personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin dört, altı veya on ay süreyle durdurulmasıdır. Terfileri 926, 3466, 3269 ve 6191 sayılı Kanunlara tabi Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli bakımından ise bu ceza, brüt aylığın 1/5 ila 1/4'ü oranında kesinti şeklinde uygulanır. Cezanın niteliği, yetkili kurullar ve sonuçları hakkında ayrıntılı bilgi için Genel Kolluk Disiplin Hukukunda Kısa Süreli Durdurma Cezası başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Hüküm, kolluk personelinin mesai dışındaki davranışlarını da disiplin denetimine tabi tutar. Ancak bent, geniş yorumlanmaya elverişli bir "torba hüküm" niteliği taşıdığından sınırlarının dikkatle belirlenmesi gerekir.
Hizmet Dışında Resmi Sıfatının Gerektirdiği Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsacak Eylem ve Davranışlarda Bulunmak Disiplinsizliğinin Unsurları
Eylemin Hizmet Dışında Gerçekleşmesi
Fiil, personelin görev yeri ve görev zamanı dışında, yani izinde, mesai sonrasında veya özel yaşamı içinde gerçekleştirilmelidir. Görev sırasında işlenen benzer davranışlar, Kanun'daki diğer bentler kapsamında değerlendirilir.
Resmi Sıfata Duyulan Saygınlık ve Güvenin Sarsılması
Davranışın ahlaken hoş karşılanmaması tek başına yeterli değildir. Eylemin; personelin kolluk görevlisi sıfatıyla bağlantısı kurulabilecek şekilde kamuoyuna yansıması, kuruma ve personele duyulan güveni somut olarak zedelemesi ve kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesini olumsuz etkilemesi gerekir. Kamuya açık alanda alkollü taşkınlık, kavga veya olay çıkarma ile resmi sıfatın kullanıldığı ve kamuoyunun tepkisini çeken sosyal medya paylaşımları, somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Özel Hayatın Korunması ve Danıştayın Yaklaşımı
Anayasa'nın 20. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesi, kamu görevlileri dahil herkesin özel ve aile hayatına saygı gösterilmesini güvence altına alır. Bu nedenle kamu görevine etkisi bulunmayan, tamamen özel yaşam alanında kalan davranışlar disiplin cezasına konu edilemez.
Danıştay 5. Dairesi, E. 2016/16429, K. 2019/3950 sayılı ve 23.05.2019 tarihli kararında, evli bir polis memurunun meslektaşıyla yakın ilişkisi nedeniyle bu fiilden verilen altı ay durdurma cezasını incelemiştir. Daire, olayın personelin kamu görevlisi olmasından bağımsız özel yaşam alanında gerçekleştiğini, fiilin kamu görevine etkisinin açıkça ortaya konulmadığını belirterek işlemin özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine hükmetmiştir.
Disiplin kurulu, davranışın resmi sıfatla ilişkisini ve hizmete somut etkisini gerekçeli kararında açıkça ortaya koymalıdır; soyut gerekçelerle verilen cezalar iptal edilebilmektedir.
Savunma, Zamanaşımı ve Yargı Yolu
Savunma Hakkı
7068 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için verilecek süre 7 (yedi) günden az olamaz. Savunmada, olayın özel yaşam alanında kaldığı, kamuoyuna yansımadığı ve hizmete somut bir etkisinin bulunmadığı hususlarının belgelerle ortaya konulması önem taşır.
Zamanaşımı
Kanun'un 29. maddesine göre fiilin öğrenilmesinden itibaren 1 (bir) ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 (iki) yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
İtiraz ve Yargı Yolu
Kısa süreli durdurma cezası disiplin kurullarınca verildiğinden bu cezaya karşı idari itiraz yolu bulunmaz; Kanun'un 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca doğrudan idari yargı yoluna başvurulur. İptal davası, kesinleşen cezanın tebliğinden itibaren 60 (altmış) gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak disiplinsizliğine hangi ceza verilir?
7068 sayılı Kanun'un 8/4-(b)-6 hükmü uyarınca altı ay kısa süreli durdurma cezası verilir. Terfileri özel kanunlara tabi Jandarma ve Sahil Güvenlik personelinde bu ceza, brüt aylıktan 1/5 ila 1/4 oranında kesinti olarak uygulanır.
Özel hayattaki her davranış bu disiplinsizliği oluşturur mu?
Hayır. Davranışın resmi sıfatla ilişkilendirilebilmesi, kamuoyuna yansıması ve kamu hizmetine somut olarak olumsuz etki etmesi gerekir. Tamamen özel yaşam alanında kalan davranışlar Anayasa'nın 20. maddesi kapsamında korunur.
Ceza davasında beraat edilmesi disiplin cezasını ortadan kaldırır mı?
Disiplin hukuku ceza hukukundan bağımsızdır; beraat kararı disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak ceza yargılamasında fiilin hiç işlenmediğinin tespit edilmesi, disiplin cezasına karşı açılan davada güçlü bir dayanak oluşturur.
Bu cezaya karşı nasıl itiraz edilir?
Disiplin kurulunca verilen kısa süreli durdurma cezasına karşı idari itiraz yolu yoktur; kesinleşen cezanın tebliğinden itibaren 60 (altmış) gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Bu tür soruşturmalarda özel hayat sınırının doğru çizilmesi ve savunmanın etkin hazırlanması için avukat desteği alınması önemlidir.
Polis, jandarma ve sahil güvenlik personeline uygulanan tüm disiplin cezalarını ve bu cezaları gerektiren disiplinsizlikleri tek sayfada görmek için 7068 Sayılı Kanun Disiplin Cezaları Rehberi başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özgü değerlendirme için bir avukata danışılması ve profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
AV. MUSTAFA KÜRŞAT AKYEL
Yorumlar