Görev Dışında Amir veya Üstlerine Saygısız Davranmak | İtiraz ve İptal Davası
Güncelleme tarihi: 4 gün önce
7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun 8.maddesinin 3.fıkrasının (a) bendinin 5 numaralı alt bendinde düzenlenen "Görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak" disiplinsizliği, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline 3 (Üç) günlüğe kadar Aylıktan Kesme cezasını gerektiren fiillerden birisidir. Bu yazımızda disiplinsizliğin unsurlarını Danıştay kararları ile birlikte iptal davası yolunu ele alıyoruz.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun için hazırladığımız Ceza Rehberine buradan erişebilirsiniz.
İçindekiler
1.Görev Dışında Amir veya Üstlerine Saygısız Davranmak Disiplinsizliğinin Hukuki Dayanağı ve Yaptırımı
7068 sayılı Kanun'un 8/3-(a)-5 hükmü uyarınca "Görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak" fiili, aylıktan kesme cezası başlığı altında 3 (üç) günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir. Kanun'un 7. maddesine göre Aylıktan Kesme cezası, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından on beş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Ceza, aylığı tahakkuk ettiren birimce personelin aylığından kesilmek suretiyle yerine getirilir. Aylıktan kesme tam Türk Lirası üzerinden yapılır ve kuruşlar dikkate alınmaz. Cezanın niteliği, yetkili kurullar ve sonuçları hakkında ayrıntılı bilgi için Genel Kolluk Disiplin Hukukunda Aylıktan Kesme Cezası başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Hükmün amacı, hiyerarşik yapı içinde yer alan personeller arasındaki hukuki ilişkinin azami şekilde görev dışında da korunmaya çalışılmasının ve amirler ile mahiyetindeki personeller arasındaki ilişkilerin laçkalaşmasının önüne geçmektir.
2.Disiplinsizliğin Unsurları
Görev Dışında
Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatlarına mensup olan personellerin kamu düzeni ve asayişi sağlamakla yükümlü olmaları sebebiyle 24 saat esasına görev yapan genel kolluk kuvvetleri olduğu söylenebilir. Bu kapsamda görev tanımının yorumu geniş bir şekilde yorumlamaya gayet müsaittir. Kanun koyucu burada görev dışında ifadesine yer vererek personellerin çalışma amacıyla bulunduğu fiziki ortamların dışını kast ettiği açıktır. Çünkü kanun kapsamında görev esnasında ve hizmet içinde gibi ifadelere yer verilen disiplinsizliklere de yer vermektedir.
Amir veya Üstlerine
Kanuna tabi personeller içinde bulundukları kurumlarda sıkı bir hiyerarşik yapı içinde bulunmaktadırlar. Kanun koyucu burada yalnızca amirleri değil ilgili disiplinsizlik fiilinin başka birimlerde görev yapan üstlere karşı da işlenebileceğini vurgulamaktadır. Jandarma teşkilatından bir örnek ile durumu pekiştirmek gerekirse ; Personel Şb. Md.lüğünde görev yapan Asb. Çvş. X'in ilk amiri doğal olarak Personel Şb. Md. olacaktır. Asb. Çvş. X, bu disiplinsizliği Hukuk Şb. Md.lüğünde şube müdürü olarak görev yapan Asb. Bçvş. Y'ye karşı da yapacağı saygısızlık ile de işleyebilir. Burada personel şube müdürü X'in amiri konumunda iken hukuk şube müdürü de X'in üstü konumunda olduğu şüphesiz bir gerçektir.
Saygısız Davranmak
Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan güncel sözlükte saygısız kelimesi "Gereken saygıyı göstermeyen, saygısı olmayan -hürmetsiz" şeklinde tanımlanmaktadır. Kanun koyucunun buradaki saygısız davranış ifadesinden ast konumunda olan personelin amir veya üstlerine görev mekanı ya da saatleri dışında da bulundukları konum sebebiyle görev içinde gösterilen hürmetin devamını sağlayabilmek ve personeller arasında bulunan hiyerarşik ilişkinin maksimum seviyede korunmasını sağlamaktır.
3.Amir veya Üste Saygısız Davranmak Disiplinsizliğine Benzer Disiplinsizlikler
Kanun koyucu tarafından Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personellerinin hiyerarşik yapısının en özenli şekilde korumaya gayret edilmiştir. Bu husus kanunda yer alan disiplinsizlik fiilleri düzenlenirken hem ast-üst ilişkisini ele alan hem de çalışan arkadaşları arasındaki ilişkileri konu alan birden fazla hükmü barındırmasıyla açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Bu yazımızda konu ettiğimiz disiplinsizliğe benzer başka hangi disiplinsizlikler bulunmaktadır ?
Görev sırasında veya dışında kendisi ile aynı rütbede çalışanlara veya mesai arkadaşlarına karşı saygısız davranmak. ( 8/2-e, Kınama )
Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak. ( 8/4-a-7, Dört Ay Kısa Süreli Durdurma )
Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla görevle ilgili olmayan veya saygısızca konuşmalar yapmak ya da anlaşılmaz sesler çıkarmak. ( 8/4-b-3, Altı Ay Kısa Süreli Durdurma )
4.Danıştay Kararları
Danıştay 2. Dairesinin 2021/6081E. - 2021/3669K. sayılı ve 25.10.2021 tarihli kararında "Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler ve maddi olay birlikte incelendiğinde; davacı hakkında ileri sürülen eylemin kanıtlandığı anlaşılmakta ise de, davacının ...'ye attığı mesajda birinci çoğul şahıs yerine, birinci tekil şahıs kullanarak hitap etmesinin, nezaketsiz bir davranış olmakla birlikte “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak" suçu kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
(Mülga) Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde tanımlanan suçun olayda oluşmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir." denilerek iptal edilmiştir.
Danıştay 2. Dairesinin 2021/6187E. - 2024/978K. sayılı ve 19.02.2024 tarihli kararında "İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; olayda, davacının, amir veya üstlerine saygısız davranma fiilinin somut olarak ortaya konulamaması, amirlerinin davacının ikametine geldiği sırada davacının eşiyle bir sorun yaşadığı ve eşinin herhangi bir şikayetinin bulunmadığını beyan etmesi, olayın saati de göz önünde bulundurularak, davacının evinin müsait olmadığını beyan etmesi de dikkate alınarak, görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak suçunun sübut bulmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir." şeklinde verilen ilk derece mahkemesinin kararı onanmıştır.
Danıştay 2. Dairesinin 2024/153E. - 2024/1664K. sayılı ve 13.03.2024 tarihli kararında "... İdare Mahkemesinin anılan bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararıyla; davacıya isnat olunan fiilin sadece müşteki konumundaki emniyet amiri tarafından tutulan tek imzalı raporda yer aldığı, buna karşın davacının ifadesinde telefon görüşmesinin farklı bir içerikte olduğunu, tehdit ve saygısızlık olmadığını beyan ettiği, olayla ilgili başkaca bir kanıtın da bulunmadığı dikkate alındığında, davacıya isnat olunan disiplin suçunun her türlü şüpheden uzak ve kesin delillerle ortaya konulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir." şeklinde verilen ilk derece mahkemesinin kararı onanmıştır.
5.Savunma, Zamanaşımı ve İptal Davası
Savunma Hakkı
7068 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için verilecek süre 7 (yedi) günden az olamaz. Savunmada amir veya üste saygısızlık durumunun somut, her türlü şüpheden uzak ve kesin delillerle ortaya koyulması gerektiğinin tanık anlatımları ile birlikte diğer delillerle beraber değerlendirilmesi gerektiğinin üzerinde durulmalıdır.
Zamanaşımı
Kanun'un 29. maddesine göre fiilin disiplin amirince öğrenilmesinden itibaren 1 (bir) ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 (iki) yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
İtiraz ve Yargı Yolu
Aylıktan kesme cezası disiplin amiri tarafından verildiğinden bu cezaya karşı idari itiraz yolu bir üst disiplin amirine tebliğden itibaren 10 gün içinde yazılı olarak başvurmak suretiyle yapılabilir. Kararın kesinleşmesinden sonra ise Kanun'un 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca idari yargı yoluna başvurulur. İptal davası, kesinleşen cezanın tebliğinden itibaren 60 (altmış) gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır.
6.Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1.Aylıktan kesme cezasını kim verebilir ?
Kanununda düzenlenen aylıktan kesme cezası muhatap personelin disiplin amiri tarafından verilir.
2.Aylıktan kesme cezasına itiraz etmek mümkün mü ?
Evet. Doğrudan aylıktan kesme şeklinde uygulanan disiplin cezaları disiplin amirleri tarafından verildiği için bir üst disiplin amirine yazılı olarak itiraz etmek mümkündür.
3.Disiplin cezam kesinleşti ne yapmalıyım ?
Kesinleşen disiplin cezalarına karşı kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
4.Sayıgısızlık yapmadığımı nasıl ispatlayabilirim ?
Disiplin soruşturması devam ederken söz konusu disiplinsizlik fiiline tanıklık eden herkesin ifadelerine başvurulmasını istemek olayın her yönüyle aydınlatılması açısından önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özgü değerlendirme için bir avukata danışılması ve profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
AV. MUSTAFA KÜRŞAT AKYEL
Yorumlar