Hizmet İçinde Resmi Sıfatının Gerektirdiği Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsacak Eylem ve Davranışlarda Bulunmak Disiplinsizliği Nedir?
Güncelleme tarihi: 7 Eki
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde düzenlenen hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak disiplinsizliği, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline onaltı ay uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren fiillerden biridir. Bu yazıda fiilin unsurlarını, hizmet dışı hâlinden farkını, Danıştay'ın tipiklik yaklaşımını ve yargı yolunu inceliyoruz.
İçindekiler
Hizmet İçinde Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsma Disiplinsizliğinin Hukuki Dayanağı ve Yaptırımı
7068 sayılı Kanun'un 8/5-(b)-2 hükmü uyarınca "Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiili, onaltı ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirir. Kanun'un 7. maddesine göre uzun süreli durdurma cezası, personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin oniki, onaltı, yirmi veya yirmidört ay süreyle durdurulmasıdır. Terfileri 926, 3466, 3269 ve 6191 sayılı Kanunlara tabi Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli bakımından ise bu ceza, brüt aylığın 1/3 ila 1/2'si oranında kesinti şeklinde uygulanır. Ayrıntılı bilgi için Genel Kolluk Disiplin Hukukunda Uzun Süreli Durdurma Cezası başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Hizmet İçi ve Hizmet Dışı Ayrımı
Kanun, aynı nitelikteki davranışı işlendiği zamana göre iki ayrı bentte ve farklı ağırlıkta yaptırıma bağlamıştır. Hizmet dışında gerçekleşen benzer davranışlar 8/4-(b)-6 hükmü uyarınca altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektirirken, fiilin hizmet içinde işlenmesi uzun süreli durdurma cezasına yol açar. Kısa süreli durdurma cezası için Genel Kolluk Disiplin Hukukunda Kısa Süreli Durdurma Cezası başlıklı yazımıza; hizmet dışı hâlin ayrıntıları için ise Hizmet Dışında Resmi Sıfatının Gerektirdiği Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsacak Eylem ve Davranışlarda Bulunmak başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
Hizmet İçinde Resmi Sıfatının Gerektirdiği Saygınlığı ve Güven Duygusunu Sarsacak Eylem ve Davranışlarda Bulunmak Disiplinsizliğinin Unsurları
Eylemin Hizmet İçinde Gerçekleşmesi
Fiil, personelin görev yerinde, görev zamanında veya görevin ifası sırasında gerçekleştirilmelidir. Nöbet, devriye ve vatandaşla görev nedeniyle kurulan temaslar bu kapsamdadır.
Saygınlık ve Güven Duygusunun Sarsılması
Davranışın kolluk görevlisinin resmi sıfatına duyulan saygınlığı ve kamunun kuruma olan güvenini somut olarak zedeleyecek nitelikte olması gerekir. Görev sırasında vatandaşa yönelik uygunsuz tutumlar, görev yetkisinin kişisel çıkar amacıyla kullanılması veya hizmetin itibarını açıkça zedeleyen davranışlar, somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Kusur
Disiplin sorumluluğu kusura dayanır; hukuka uygun bir görev işleminin yerine getirilmesi bu disiplinsizliği oluşturmaz.
Torba Hüküm Sorunu ve Danıştay'ın Yaklaşımı
Uygulamada bu bent, başka bir bende tam olarak uymayan davranışlar için sıkça başvurulan bir "torba hüküm" olarak kullanılmaktadır. Oysa disiplin hukukunda kanunilik ve tipiklik ilkeleri geçerlidir: isnat edilen fiil, bentte tanımlanan davranışla örtüşmüyorsa verilen ceza hukuka aykırıdır. Görevde uyumak (8/5-b-3) veya görev sırasında kişilere hakaret etmek (8/5-a-2) gibi Kanun'da ayrıca tanımlanmış fiiller de ilgili özel bent kapsamında değerlendirilmelidir.
Danıştay 2.Dairesinin 2021/9165E. - 2024/1302K. sayılı ilamında, ihbar hattında görevli personelin arayan vatandaşla yüksek sesle konuştuğu sabit olmakla birlikte, eylemin niteliği ve oluş şekli dikkate alındığında tipiklik şartının gerçekleşmediği belirtilerek ceza hukuka aykırı bulunmuştur.
Savunma, Zamanaşımı ve Yargı Yolu
Savunma Hakkı
7068 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için verilecek süre 7 (yedi) günden az olamaz. Savunmada fiilin tipikliğe uymadığı, daha özel bir bent kapsamında kaldığı veya hizmet dışında gerçekleştiği hususlarının ortaya konulması önem taşır.
Zamanaşımı
Kanun'un 29. maddesine göre fiilin disiplin amirince öğrenilmesinden itibaren 1 (bir) ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 (iki) yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
İtiraz ve Yargı Yolu
Uzun süreli durdurma cezası disiplin kurullarınca verildiğinden bu cezaya karşı idari itiraz yolu bulunmaz; Kanun'un 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca doğrudan idari yargı yoluna başvurulur. İptal davası, kesinleşen cezanın tebliğinden itibaren 60 (altmış) gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak disiplinsizliğine hangi ceza verilir?
7068 sayılı Kanun'un 8/5-(b)-2 hükmü uyarınca onaltı ay uzun süreli durdurma cezası verilir. Terfileri özel kanunlara tabi Jandarma ve Sahil Güvenlik personelinde bu ceza, brüt aylıktan 1/3 ila 1/2 oranında kesinti olarak uygulanır.
Hizmet içi ve hizmet dışı hâller arasındaki fark nedir?
Hizmet içinde işlenen fiil onaltı ay uzun süreli durdurma, hizmet dışında işlenen fiil ise altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektirir.
Her uygunsuz davranış bu disiplinsizliği oluşturur mu?
Hayır. Davranışın bentteki tanıma uyması ve resmi sıfata duyulan saygınlığı ve güveni somut olarak sarsması gerekir. Kanun'da ayrıca tanımlanmış bir fiil varsa o özel bent uygulanmalıdır.
Bu cezaya karşı nasıl itiraz edilir?
Disiplin kurulunca verilen uzun süreli durdurma cezasına karşı idari itiraz yolu yoktur; kesinleşen cezanın tebliğinden itibaren 60 (altmış) gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Polis, jandarma ve sahil güvenlik personeline uygulanan tüm disiplin cezalarını ve bu cezaları gerektiren disiplinsizlikleri tek sayfada görmek için 7068 Sayılı Kanun Disiplin Cezaları Rehberi başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özgü değerlendirme için bir avukata danışılması ve profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
AV. MUSTAFA KÜRŞAT AKYEL
Yorumlar